W dniu 16 października 1997 w kościele Ojców Dominikanów przy ul. Freta w Warszawie odbyła się uroczysta Eucharystia dziękczynna za 30 lat istnienia i pracy Komisji Episkopatu do Spraw Zakonnych. Eucharystii przewodniczył J. E. Ksiądz Abp Józef Kowalczyk, Nuncjusz Apostolski w Polsce. Homilię wygłosił J. Em. Ksiądz Kardynał Józef Glemp, Prymas Polski. Współcelebransami byli: J. E. Ksiądz Bp Edward Samsel, obecny Przewodniczący Komisji Episkopatu ds. Życia Konsekrowanego, J. E. Ksiądz Bp Marian Duś, członek Komisji, i przełożeni wyżsi męskich instytutów życia konsekrowanego ze swą Konsultą. W Eucharystii uczestniczyły przedstawicielki Konsulty zgromadzeń żeńskich i bardzo dużo sióstr zakonnych reprezentujących wiele zgromadzeń. Był również obecny Ksiądz Arcybiskup Bronisław Dąbrowski - wieloletni Przewodniczący Komisji, któremu życie zakonne w Polsce ogromnie dużo zawdzięcza.

Wprowadzenie do Mszy św. dziękczynnej

Eucharystia - Dziękczynienie. Jezus, nasz Zbawiciel nieustannie dziękuje swojemu Ojcu za zbawczy czyn, którym mógł spełnić Jego wolę.
W tę Eucharystię Jezusa pragniemy włączyć także nasze dziękczynienie - dziękczynienie Kościoła za 19 lat Piotrowej posługi Kościołowi Ojca Świętego Jana Pawła II, dziękczynienie za Jego troskę o rozwój życia konsekrowanego, w tym za adhortację apostolską Vita consecrata i Przesłanie skierowane do osób konsekrowanych z Jasnej Góry, 4 czerwca, podczas tegorocznej pielgrzymki do Ojczyzny, dziękczynienie Kościoła w Polsce za 30 lat działalności Komisji Episkopatu Polski ds. Zakonnych, której kontynuatorką jest Komisja ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego K. E. P.
Wspólnotę eucharystyczną tworzą dzisiaj Wyżsi Przełożeni Zakonów i Zgromadzeń Męskich w Polsce obecni na swojej jubileuszowej, setnej, Konferencji, obecne przedstawicielki Konferencji Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce, liczna rzesza sióstr zakonnych z archidiecezji warszawskiej i diecezji warszawsko-praskiej. Dzisiejszej Mszy św. dziękczynnej przewodniczy Nuncjusz Apostolski w Polsce, którego urząd przypomina nam żywą obecność wśród nas Ojca Świętego Jana Pawła II. Będziemy ubogaceni Słowem Bożym Eminencji Księdza Prymasa, Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, uczestnictwem i modlitwą arcybiskupa Bronisława Dąbrowskiego, wieloletniego, od początku istnienia Komisji ds. Zakonnych, jej przewodniczącego i tak zasłużonego dla rozwoju życia konsekrowanego w Kościele w Polsce, w tym najtrudniejszym dla niego okresie lat sześćdziesiątych. Obecność abpa Bronisława przypomina nam zawsze Sługę Bożego Kardynała Stefana Wyszyńskiego, inicjatora powstania Komisji Zakonnej. W tę dziękczynną Mszę świętą włączamy również nasze podziękowanie wszystkim jej Uczestnikom za wspólnotę modlitwy, za włożony trud w godne przeżycie tej Eucharystii.

Niech zachęta Ojca Świętego Jana Pawła II wyrażona we wspomnianym Przesłaniu z Jasnej Góry stanowi najlepsze wprowadzenie Eucharystii, niech zbierze wszystkie nasze intencje, z którymi stajemy teraz przed Panem Bogiem: "Eucharystia, "sakrament miłosierdzia, znak jedności, węzeł miłości, uczta paschalna, w której spożywamy Chrystusa" (Sacrosanctum Consilium, 47), w sposób najdoskonalszy wyraża sens i prawdę o waszym powołaniu, o życiu braterskim we wspólnocie oraz potrzebie ewangelizacji. Eucharystia to ofiara i dar. Jako taka domaga się odpowiedzi godnej ofiary i daru. Słowa znanej pieśni eucharystycznej mówią o Chrystusie Panu: "On się nam daje cały". Konsekwentną odpowiedzią na ten niezwykły dar jest pełny i wielkoduszny dar z siebie, który znajduje swój wyraz w wiernym wypełnianiu rad ewangelicznych, czyli w dążeniu do miłości doskonałej Boga i bliźniego, a w konsekwencji do gorliwego głoszenia orędzia zbawienia. Eucharystia to niewyczerpane źródło energii duchowej płynącej wprost od Pana, który - choć milczy w tej "Wielkiej tajemnicy wiary" - to jednak ciągle powtarza: "Jam jest Pierwszy i Ostatni, i żyjący. Byłem umarły, a oto jestem żyjący na wieki wieków i mam klucze śmierci i Otchłani" (Ap 1,17 -18). Jego pomoc, proporcjonalna do waszego otwierania się na tajemnicę miłości, wspiera wciąż na nowo wasze niekiedy słabnące siły i rozjaśnia światłem "noce duszy". Dzięki tej pomocy zachęta Pana: "Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec życia" (Ap 2,10), na pewno się spełni - z Jego łaski, a za waszym współudziałem. On "dziewiczy, ubogi i posłuszny Ojcu", a dziś w Eucharystii już chwalebny, jest dla was rękojmią osiągnięcia celu waszej trudnej i fascynującej drogi ku świętości".

Abp Józef Kowalczyk, Nuncjusz Apostolski

Krótki zarys historii istnienia i działania Komisji

I.Dobrze się stało, że ta modlitwa dziękczynna odbywa się podczas jesiennej Konferencji Wyższych Przełożonych Instytutów Męskich. Wyrażam radość z obecności Księdza Prymasa i dziękuję za wygłoszoną homilię. Pozdrawiam Biskupa Edwarda Samsela, obecnego Przewodniczącego Komisji, Ojców i Księży Prowincjałów oraz Matki i Siostry różnych Zgromadzeń żeńskich.
Osobiście cieszę się, że jestem wśród Was i że mogę wspólnie z Wami sprawować tę dziękczynną Ofiarę Eucharystyczną.
Od początku mego posługiwania, jako Nuncjusz Apostolski staram się być blisko Was. Zabiegam o to, aby należycie funkcjonowały wszystkie struktury powołane przez Sobór Watykański II i Kodeks Prawa Kanonicznego. Do tych struktur należy również Komisja Episkopatu nazwana wcześniej do Spraw Zakonnych, a obecnie Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego. Jej istnienie jest uzasadnione nie tylko względami praktycznymi, ale przede wszystkim racjami teologicznymi.
Dokument Mutuae Relationes mówi: "W Misterium Kościoła, jedność w Chrystusie domaga się między członkami wzajemnej wspólnoty życia. Albowiem "spodobało się Bogu uświęcać i zbawiać ludzi nie pojedynczo, z wykluczeniem wzajemnej między sobą więzi, lecz uczynić z nich lud"" (KK 9; MR 2). "To co między członkami wprowadza różnorodność, a mianowicie dary, urzędy, zadania, stanowi wzajemne dopełnienie się oraz zmierza do jednej wspólnoty i misji tegoż Ciała" (por. KK 7; DA 3). "A zatem to, że ktoś jest w Kościele pasterzem, osobą świecką czy zakonną, nie wpływa bynajmniej na różnicę wspólnej godności członków (por. KK 32), lecz raczej wyraża jakby zespolenie spoideł i funkcji w żywym organizmie" (MR 2).
"Toteż organiczna wspólnota Kościoła nie jest wyłącznie duchową, to znaczy zrodzoną tylko z Ducha Świętego oraz z natury swej uprzedzającą i rodzącą wszelkie funkcje eklezjalne; lecz równocześnie jest hierarchiczną, bo wywodzącą się przez witalny proces z samego Chrystusa Głowy. Dary bowiem udzielone przez Ducha są z woli Chrystusa skierowane ze swej natury ku zespoleniu Ciała, którego funkcje i działania ożywiają" (MR 6).
"W świetle funkcji czy zadań papieża i biskupów w odniesieniu do praktyki życia zakonnego uwydatnia się konkretnie i jaśniej wymiar eklezjalny tegoż życia, czyli nie ulegające wątpliwości jego związanie z życiem i świętością Kościoła" (por. KK 44; MR 8).
Cytowany dokument Mutuae Relationes usilnie zaleca, by Rady Wyższych Przełożonych pilnie i w zaufaniu współpracowały z Konferencjami Biskupów (MR 63). Jednocześnie zaleca, by w ramach Konferencji Episkopatu istniała osobna Komisja dla instytutów życia konsekrowanego. "Istnienie takiej Komisji, nie tylko nie utrudnia funkcjonowania Komisji mieszanej, ale raczej się jej domaga" (MR 63).
Rozważając naukę soborową o tej konkretnej strukturze kościelnej, która obchodzi 30-lecie, wypada sięgnąć pamięcią wstecz i wyrazić słowa uznania i wdzięczności dla wielkich Prymasów Polski. Przecież już w styczniu 1946 r. Sł. Boży August Kard. Hlond zainicjował współpracę międzyzakonną zgromadzeń żeńskich. Została ona podjęta i kontynuowana przez Sł. Bożego Stefana Kard. Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia, przy czynnej współpracy Ks. Dyrektora Bronisława Dąbrowskiego, obecnego tu Arcybiskupa Seniora. Na organizowanie i podtrzymywanie tej współpracy wpływały nie tylko warunki zewnętrzne, ale przede wszystkim jakieś dalekosiężne spojrzenie w przyszłość i teologiczne wyczucie Kościoła. Już wówczas powstały - wprawdzie nieformalnie, ale skutecznie działające - Konferencje Wyższych Przełożonych. Inicjatywy te zostały wyraźnie potwierdzone decyzjami Soboru Watykańskiego.

II. Komisja Episkopatu ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego liczy sobie 30 lat. Jak widzimy ma ona głębokie zakorzenienie w przeszłości i w opatrznościowej działalności wspomnianych Prymasów Polski. W ich ślady wszedł obecny wśród nas Ksiądz Prymas i konsekwentnie ją kontynuował. Za wszelkie wysiłki włożone w utrwalenie i rozwój życia konsekrowanego w Polsce składam w imieniu Ojca Świętego i Stolicy Apostolskiej wyrazy uznania i serdeczne podziękowania.
Obok wielu przełożonych i kapłanów zakonnych oraz sióstr zakonnych, którzy mają swój pozytywny wkład w dzieło współpracy pomiędzy hierarchią a instytutami zakonnymi, należy imiennie wyszczególnić i podkreślić osobę Księdza Arcybiskupa Bronisława Dąbrowskiego. Od 1949 r. kierował "Porozumieniem" żeńskich instytutów zakonnych, a od 1962 r. "Wydziałem Spraw Zakonnych" przy Sekretariacie Prymasa Polski. Po utworzeniu formalnej Komisji Episkopatu ds. Zakonnych, 12 września 1967 r., przewodniczył jej aż do 1993 r. Niech Dobry Bóg wynagrodzi mu poświęcenie i trud podjęty dla tej wielkiej sprawy.
Komisja Episkopatu ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, której obecnie przewodniczy Biskup Edward, ma swoje należne miejsce w Statucie Konferencji Episkopatu. Jesteśmy świadkami jej żywotności i owocnego działania. Za wszelkie dobro dokonywane przez tę Komisję Bogu niech będą dzięki.
Serdecznie życzę, aby wzajemna współpraca nadal pomyślnie się układała i rozwijała. "Wtedy to - jak czytamy w zakończeniu dokumentu Muteae Relationes - wzajemne stosunki pomiędzy biskupami i zakonnikami, podtrzymywane ze szczerą wolą i ochotą, przyczynią się niemało do lepszego i pełniejszego rozwinięcia dynamicznej żywotności Kościoła - Sakramentu, w jego przedziwnej zbawczej misji."
Niech Bóg błogosławi nam wszystkim!