Założyciel Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi

Zygmunt Szczęsny Feliński, przeszedł do historii jako arcybiskup metropolita warszawski, założyciel zgromadzenia zakonnego Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, długoletni wygnaniec w głębi Rosji, duszpasterz ludu wiejskiego w Dźwiniaczce na Podolu, opiekun sierot i wygnańców, pisarz ascetyczny i autor cennych Pamiętników, którego współcześni nazywali "chlubą Episkopatu polskiego", "wiernym synem Kościoła", "męczennikiem za sprawę wiary i Narodu".

Żył w XIX stuleciu, ale swym działaniem i myślą twórczą wybiegał daleko w przyszłość. Jego prace i nawoływania, zmierzające do odrodzenia duchowego i moralnego rodziny i Ojczyzny pozostawiły niezatarte ślady w historii narodu polskiego i krajów sąsiednich. Przez swoje życie i działalność, związane z 10. krajami Europy, stoi niejako na pograniczu Wschodu i Zachodu.

Opinia o świętości Pasterza-Wygnańca, łaski otrzymywane za jego wstawiennictwem, także cudowne uzdrowienia po użyciu wody ze źródełka, które on odkrył za życia w Dźwiniaczce, przyczyniły się do starań o wyniesienie go na ołtarze. Beatyfikacji dokonał Jan Paweł II - 18 sierpnia 2002 r. w Krakowie, natomiast kanonizacji Benedykt XVI w Rzymie – w dniu 11 października 2009 r.

Zygmunt Szczęsny urodził się 1 listopada 1822 r. w Wojutynie, koło Łucka, na Wołyniu (obecnie Ukraina), jako syn ziemianina Gerarda Felińskiego i Ewy z Wendorffów, kobiety wielkiego umysłu i serca, patriotki i pisarki.

Z ewangelicznej atmosfery domu rodzinnego wyniósł mocny fundament wiary i moralności. Od rodziców nauczył się miłości Boga, poświęcenia dla Ojczyzny, szacunku dla człowieka. Dzięki tym wartościom nie załamał się, gdy zmarł mu ojciec, matka za prace patriotyczne została zesłana na Syberię, rząd carski skonfiskował majątek rodzinny, a sześcioro rodzeństwa zostało bez dachu nad głową.

W wieku 17 lat wyruszył w świat z wiarą w sercu i ufnością w pomoc Opatrzności Bożej. Jego jedynym bogactwem były: "serce niewinne, religia i miłość braterska dla bliźnich", oraz wiara, o której mówił: "Mój punkt widzenia to wiara, chciałbym, żeby wszystko, co mi się podoba, co mnie czaruje i zachwyca miało w niej swój początek" (1843).

Mając zdolności do nauk ścisłych zdobył wykształcenie matematyczne w Moskwie, a humanistyczne na Sorbonie i w Collčge de France. Za dewizę swego życia przyjął słowa Zygmunta Krasińskiego: "Bo na ziemi być Polakiem, to żyć bosko i szlachetnie". O jego patriotyzmie świadczy udział w powstaniu wiel­kopolskim w okresie Wiosny Ludów (1848), a o wielkości ducha przyjaźń z poetą i wieszczem narodowym Juliuszem Słowackim.

Jego droga życiowa, rozpoczęta na Wołyniu, przeprowadziła go poprzez ziemie polskie, białoruskie, litewskie, rosyjskie, ukraińskie i kraje Europy Zachodniej: Anglię, Austrię, Belgię, Prusy, Francję i zaprowadziła do bram Seminarium Duchownego w Żytomierzu (1851), a potem do Akademii Duchownej w Petersburgu. Zaprzyjaźniony z wybitnymi osobistościami epoki, poświęcił się Bogu w stanie kapłańskim, by służąc zbawieniu bliźnich, owocniej pracować nad odrodzeniem religijnym i moralnym Narodu, z wiarą w odzyskanie niepodległości Polski, z nadzieją, że "błyśnie dlań wolności zorza".

Życie Z. Sz. Felińskiego, od młodości, nacechowane było dążeniem do świętości. Chrystus był dla niego „Drogą, Prawdą, Życiem”. Pragnął osiągnąć taki stopień zjednoczenia z Bogiem, by ze św. Pawłem powiedzieć: „Żyję ja, już nie ja, żyje we mnie Chrystus”.

Odznaczał się granitową wiarą i bezgranicznym zawierzeniem Opatrzności, stawiał zawsze na pierwszym miejscu miłość Boga i Kościoła, poświęcenie dla Ojczyzny, szacunek dla ludzi. Charakterystycznym rysem jego duchowości była wielka prawość, męstwo i sprawiedliwość. Obok tego jaśniała jego ofiarność i miłosierdzie, owiane duchem franciszkańskiej pogody, pokory i prostoty, pracy i ubóstwa. Przeszedł do historii jako "człowiek nadziei", "apostoł pokoju i zgody narodowej", "propagator kultu Najśw. Maryi Panny", a także jako "opiekun sierot, ubogich i zesłańców".

W 1857 r. w Petersburgu ks. Zygmunt Szczęsny Feliński założył Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi w trosce o budzące się powołania oraz w celu zaopiekowania się sierotami i ubogimi, dla których zabrakło miejsca we własnej rodzinie. Zgromadzenie, nie mogąc istnieć legalnie w imperium rosyjskim, rozwijało się w ukryciu, pod osłoną "Schroniska Katolickiego".

Zgodnie z duchem Założyciela Siostry Rodziny Maryi spieszyły z pomocą wszędzie tam, gdzie wyłaniały się największe potrzeby Kościoła i Ojczyzny. Taką działalność prowadziły dawniej w Rosji carskiej od Petersburga na północy aż po Odessę i Jałtę na południu; od 1862 r. rozwinęły pracę oświatowo-wychowawczą w Warszawie, od 1884 r. w Galicji; w 1906 r. powędrowały za polskimi emigrantami do Brazylii.

Założyciel określił cel Zgromadzenia w następujących słowach: "Rodzina Maryi … obiera sobie za cel główny szerzenie chwały Bożej, pracowanie nad własnym udoskonaleniem i służenie bliźnim, … zwłaszcza ubogim" (1873).

Założyciel wycisnął wybitne piętno na formacji Sióstr: autentyczną duchowość oparł Założyciel na Ewangelii. Powołanie do "służby Bożej" w Rodzinie Maryi uważał jako "zawezwanie do współpracy z Chrystusem w szerzeniu Królestwa Jego na ziemi". Duży nacisk położył na całkowite oddanie się Bogu, na zawierzenie jego Opatrzności, na ducha umartwienia wewnętrznego i wyrzeczenia. Postawił Zgromadzeniu na wzór Maryję i zalecił siostrom praktykę ukrytych cnót Świętej Rodziny. Do "umiłowanych", "charakterystycznych" cnót Rodziny Maryi zaliczał: pokorę i prostotę, pracowitość i ducha ubóstwa. Wzajemne stosunki w Zgromadzeniu oparł na miłości i równości. Utrwalając ducha rodzinnego nie wprowadził kapituły win, ani podziału na chóry, praktykowane wówczas niemal we wszystkich zgromadzeniach zakonnych.

Obecnie Zgromadzenie dzieli się na 5 prowincji, liczy 1100 sióstr, pracujących w 145 domach zakonnych: w Polsce, Brazylii, Italii, na Białorusi, Ukrainie, w Federacji Rosyjskiej i w Kazachstanie.

Siostry, kierując się zasadami Ewangelii, starają się, aby duch apostolski przenikał całą ich działalność, a pokora i prostota cechowały ich ubogie i pracowite życie, tak, aby każdy dom "Rodziny Maryi", opromieniony duchem Maryjnym, ożywiony atmosferą rodzinną i franciszkańską radością był jednocześnie wiernym odbiciem cnót Najświętszej Rodziny.

Apostolski cel Zgromadzenia realizują Siostry poprzez wychowanie i nauczanie dzieci i młodzieży w szkołach, Domach dziecka i Ośrodkach wychowawczych, oraz pielęgnowanie chorych w zakładach opiekuńczych i Stacjach „Caritas”; pracują w instytucjach kościelnych oraz niosą pomoc duchowieństwu w pracy duszpasterskiej, katechetycznej i dziełach miłosierdzia.

Warto wspomnieć o znamiennym fakcie z życia świętego Zygmunta Szczęsnego, z okresu jego pobytu w Paryżu, gdzie zaprzyjaźnił się ze znakomitym polskim poetą Juliuszem Słowackim. Ten wieszcz narodowy, który w swych profetycznych wizjach przepowiedział Papieża Słowianina, prorokował też młodemu Felińskiemu: Pewnego dnia oznajmił mu z radością, że widział wielką gwiazdę, świecącą nad jego głową i rozmodlone tłumy klęczące u jego stóp w świątyni.

Czy było to zwykłe powiedzenie czy natchnione proroctwo? W perspektywie beatyfikacji i kanonizacji arcybiskupa Felińskiego, wizja Juliusza Słowackiego, urzeczywistniła się - nabrała realnych kształtów.